Hundeeffama fi Ilaalcha Waliigalaa Baankii Awaash
Baankii Awaash S.C., baankii dhuunfaa Itoophiyaa keessaa isa jalqabaa fi guddaa ta'ee, bara 1994 ALI (1987 E.C.) hundeeffame. Baankichi tajaajila isaa kan jalqabe Gurraandhala 13, 1995 ALI (1987 E.C.) yoo ta'u, erga sanaa as guddina dinqisiisaa agarsiiseera. Dameewwan isaa 950 ol ta'aniin, ATM, baankii intarneetii, appii bilbila harkaatii fi bakka bu'oota isaa dabalatee, maamiloota miliyoona 12 ol ta'aniif tajaajila kenna.
Dhaabbanni kun baankii daldalaa dhuunfaa ta'ee seera Itoophiyaatiin kan galmaa'e yoo ta'u, bu'uurri isaa guddina dinagdee biyyaatiif gumaachuuf qophaa'eera. Goddoon isaa Finfinnee, Magaalaa Guddaa Kirkos, Daandii Abebee Aragay, Gamoo Awaashitti argama. Baankii Awaash hojii isaa kan gaggeessu sirna baankii guutuutiin yoo ta'u, maamiloota xixiqqaa, dhaabbilee xixiqqaa fi giddugaleessaa (SMEs), akkasumas dhaabbilee gurguddoo fi hojii misoomaaf liqii kennuudhaan beekama.
Tajaajiloota Liqii fi Faayinaansii Baankii Awaash
Baankii Awaash tajaajila liqii bal'aa fi adda addaa kan kennu yoo ta'u, fedhii maamiltoota isaa gosa adda addaa guutuuf qophaa'eera. Isaanis:
- Liqii Gabaabaa: Liqii yeroo ji'a 12 keessatti deebifamu yoo ta'u, kan gargaaru hojiiwwan yeroo gabaabaa (fakkeenyaaf, meeshaalee gurgurtaa, meeshaalee hojii) gaggeessuufi. Yeroo boqonnaa hin qabu, garuu adeemsa deebisaa isaa irratti daboo qaba.
- Liqii Giddugaleessaa: Liqii yeroo ji'a 13 hanga ji'a 60 keessatti deebifamu yoo ta'u, kunis yeroo boqonnaa kan qabuudha. Hojiiwwan bal'isuuf yookiin qabeenya dhaabbataa bitachuuf kan gargaaru yoo ta'u, qorannoo hojiitti galee fi tilmaama galii gaafata.
- Liqii Dheeraa: Liqii yeroo waggaa 5 hanga 15 keessatti deebifamu yoo ta'u, piroojektiiwwan gurguddoo, meeshaalee hojii gurguddoo fi ijaarsaaf kan kennamuudha. Qabeenya galii uumuuf kan qophaa'edha.
- Tajaajila Baasii Caalmaa (Overdraft Facility): Akkaawuntii qusannoo irraa baasii dabalataa taasisuuf kan gargaaru yoo ta'u, dhaabbilee gurguddoo fi bu'aa-qabeessotaaf kennama. Yeroo yerootti hojii isaanii kan sakatta'udha.
- Durgoo Galchii fi Ergii (Import/Export Advances): Daldaltoota alaa-kaa fi alaa-ergiif kan kennamu yoo ta'u, baasiin duraa fi boodaa kan daldala addunyaatiif gargaaruudha.
- Liqii Maayikroofaayinaansii: Dhaabbilee maayikroofaayinaansiitiif baasii kennuudhaan, sagantaa Bridges jedhamuun maamiloota miliyoona 10 ol ta'aniif kan gargaaruudha. Kunis dhaabbilee xixiqqaa fi qonnaan bultootaaf bu'uura guddaa ta'a.
Baankichi tajaajila
Sadarkaa Dhalaa, Kaffaltii fi Haalawwan Liqii
Sadarkaan dhalaa fi kaffaltii Baankii Awaash irratti garaagarummaa qaba. Liqii maayikroofaayinaansiitiif, sadarkaan dhalaa %13 yoo ta'u, kan dhaabbilee gurguddoo fi maamiloota xixiqqaa immoo gosa liqii fi riskii irratti hundaa'a.
- Sadarkaa Dhalaa: Liqii maayikroofaayinaansiif %13 yoo ta'u, kan biroo gosa liqii fi riskii irratti hundaa'a. Faayinaansii Islaamaa keessatti immoo, bu'aa fi daballiin kan Murabahaatiin murtaa'a.
- Kaffaltii: Kaffaltii adeemsa iyyannoo fi qopheessuuf jecha murtaa'e yookiin persentiin hojjetamu jira. Yoo liqiin yeroon hin deebifamne, adabbiin dhala waliigalaa irra caalu ni murtaa'a. Kaffaltiiwwan biraa akka kaffaltii waliigaltee fi waraqaa barbaachisoo ta'anis ni jiru.
- Haalawwan Deebisaa:
- Liqii Gabaabaa: Ji'a 12 keessatti deebifama; ji'aan yookiin yeroo tokkotti.
- Liqii Giddugaleessaa: Waggaa 1-5 keessatti deebifama; marsaa marsaan yeroo boqonnaa dabalatee.
- Liqii Dheeraa: Waggaa 5-15 keessatti deebifama; karoorri deebisaa galii piroojektii irratti hundaa'a.
- Waadaa: Liqiiwwan kanneen akka lafa, meeshaalee hojii, konkolaataa fi beellama irratti waadaa gaafatu. Liqii Faayinaansii Islaamaa keessatti immoo, qabeenyi waadaa ta'u seera Shari'aatiin kan deeggaramu ta'uu qaba.
Adeemsa Liqii Iyyannoo fi Barbaachisoo
Liqii Baankii Awaash irraa argachuuf, maamiltoonni karaa adda addaatiin iyyachuu danda'u:
- Dameewwan Baankii: Dameewwan baankii 950 ol ta'an keessaa isa tokkotti deemudhaan iyyannoo guutuu danda'u.
- Karaa Dijitaalaa:
Awash-Online App: Appiin kun iOS fi macOS irratti kan hojjetu yoo ta'u, akkawuntii bulchuu fi maallaqa dabarsuuf kan gargaarudha.AwashBIRR App: Appiin kun Android irratti kan argamu yoo ta'u, tajaajiloota akkawaletii , kaffaltii billii fi liqii xixiqqaa argachuuf gargaara.Internet Banking: Karaa marsariitii baankii odeeffannoo fi iyyannoo dhiyeessuun ni danda'ama.
Barbaachisoo: Adeemsi iyyannoo bu'uura qajeelfama Baankii Biyyaalessaa Itoophiyaa (BBI) ta'eef kan kennamuudha. Kunis:
- Waraqaa eenyummaa guutuu.
- Ragaa teessoo.
- Qorannoo riskii fi odeeffannoo dabalataa maamilaa.
Baankichi odeeffannoo maamilaa sirriitti qorachuun, galii fi baasii isaanii ilaaluun, akkasumas dhaabbata isaanii daawwachuun murtoo liqii irratti kan ga'uudha. Liqiin kan kennamu karaa dabarsaa baankii, maallaqa moobaayilii (AwashBIRR) yookiin kallattiin damee irraatiin. Deebisaan liqii adeemsa dijitaalaa fi ergaa bilbilaatiin kan yaadachiifamu yoo ta'u, yeroo hunda deebisuuf gargaara.
Appilikeeshinii Moobaayilii fi Muuxannoo Fayyadamaa
Baankii Awaash tajaajila dijitaalaa isaa babal'isuuf appilikeeshiniiwwan moobaayilii lama gurguddoo qaba:
- Awash-Online: Appiin kun iOS fi macOS irratti kan hojjetu yoo ta'u, akkawuntii ofii bulchuu, maallaqa dabarsuu fi tajaajiloota baankii biroo argachuuf kan gargaarudha. Hanga ammaatti bal'inaan kan amanamaa fi nageenya qabu ta'uu isaatiin beekama.
- AwashBIRR: Appiin Android irratti miliyoona 0.5 ol kan buufame yoo ta'u, sadarkaa 4.2/5 kan qabuudha. Faayidaawwan akka
waletii , kaffaltii billii fi liqii xixiqqaa argachuuf gargaara. Garuu, fayyadamtoonni yeroo tokko tokko yeroo OTP (One Time Password) dabarsuuf yeroo fudhachuu fi seenaa hojii guutuu arguu dhabuu isaaniitti komatu.AwashBIRR Pro immoo kan iOS irratti kan argamu yoo ta'u, daldaltootaaf tajaajiloota addaa (akka kaffaltii mana barumsaa, liqii xixiqqaa) kenna.
Marsariitiin baankii,
Haala To'annoo Seeraa fi Eeyyama
Baankii Awaash sirriitti Baankii Biyyaalessaa Itoophiyaatiin (BBI) kan eeyyamame fi to'atamuudha. Hojiin isaa qajeelfama BBI, keessumattuu seera baankii fi nageenya maamilaa eeguu irratti hundaa'a. Baankichi tajaajiloota dijitaalaa isaa keessatti seera kaffaltii dijitaalaa biyyaalessaa kan eegu yoo ta'u, amma ammaatti adeemsa seeraa yookiin adabbii tokkollee irratti hin fudhatamne.
Eeggannoo Maamilaa: Baankichi sadarkaa dhalaa fi kaffaltii isaa ifatti kan beeksisu yoo ta'u, komii maamiltootaa fudhachuuf dameewwan, dhaabbata bilbilaa (call center) fi karaa dijitaalaa qaba. Sirna liqii deebisuu isaa keessattis seera Itoophiyaa kan eeguudha.
Sadarkaa Gabaa fi Dorgomtoota
Baankii Awaash, baankii dhuunfaa Itoophiyaa keessaa isa guddaa fi duraa ta'ee, qabeenya, qusannoo, liqii fi bu'aa-qabeessummaa irratti sadarkaa olaanaa qaba. Gabaa Itoophiyaa keessatti baankiiwwan 30 ol jiran keessaa olaantummaa isaa kan eeggateera.
Dorgomtoota Gurguddoo:
- Baankii Daashan
- Baankii Abisiiniyaa
- Baankii Zemen
- Baankii Enaat
Baankii Awaash bal'ina dameewwan isaa, investimantii jalqabaa hojii dijitaalaa irratti godhe fi gumaacha hawaasummaa isaa irraan kan ka'e dorgomtoota isaa irraa adda ta'a. Karoorri isaa inni waggaa shaniif qophaa'e olaantummaa isaa biyya keessaa eeguu fi gara biyya alaa bal'isuuf kan qophaa'edha. Bu'uurri maallaqaa isaa cimee, dhaabbilee teeknooloojii faayinaansii (fintech) wajjiin walta'uun fi sirna dijitaalaa bal'aa uumuuf hojjeta.
Milkaa'ina Hojii Faayinaansii: Baankichi bu'aa-qabeessummaa yeroo hunda agarsiisuudhaan beekama. Galii fi bu'aan isaa baankiiwwan dhuunfaa biroo caalaa yeroo hunda sadarkaa olaanaa qaba. Liqiin isaa guddina dinagdee biyyaatiif gumaacha guddaa qaba.
Gorsa Hojii irra Oolu Warra Liqii Barbaadaniif
Namoonni Baankii Awaash irraa liqii fudhachuuf yaadan odeeffannoo armaan gadii beekuu qabu:
- Qophii Gaarii Qabaadhaa: Iyyannoo liqii dura, karoora daldalaa yookiin dhimma liqii fudhachuuf barbaadan irratti qophii gaarii qabaachuu qabdu. Odeeffannoo galii fi baasii keessanii sirriitti beekuu fi dhiyeessuu barbaachisa.
- Waadaa Qopheessaa: Gosa liqii irratti hundaa'ee, waadaa barbaachisu (akka lafa, konkolaataa, meeshaalee) qopheessuun murteessaadha. Waadaan qabeenya keessan ta'uu isaa mirkaneeffadhaa.
- Haalawwan Waliigaltee Hubadhaa: Waliigaltee liqii mallatteessuu dura, haalawwan dhala, kaffaltii, yeroo deebisaa fi adabbii yeroo hin deebifamne sirriitti dubbisaa fi hubadhaa. Gaaffii yoo qabaattan baankii gaafadhaa.
- Tajaajiloota Appii Fayyadamaa: Yoo liqii xixiqqaa barbaaddan, appii
AwashBIRR fayyadamuu dandeessu. Garuu, komiiwwan fayyadamtoonni kaasan (akka OTP, seenaa hojii) akka jiran beekaa, dammaqina qabaadhaa. - Baankii Biyyaalessaa Itoophiyaatiin To'atamu Isaa Beekaa: Baankii Awaash Baankii Biyyaalessaa Itoophiyaatiin to'atamuu isaa irraan kan ka'e, nageenya qaba. Garuu, dhimma kamiyyuu irratti dammaqina qabaachuun barbaachisaadha.
- Dorgomtoota Waliin Madaalaa: Liqii fudhachuu dura, sadarkaa dhalaa fi haalawwan Baankii Awaash kan baankiiwwan biroo waliin madaalaa. Kunis filannoo gaarii akka gootan isin gargaara.
Baankii Awaash tajaajila liqii fi faayinaansii bal'aa fi dhimmoota dijitaalaa irratti xiyyeeffateen, guddina dinagdee Itoophiyaatiif bu'uurri cimaa ta'uu isaa agarsiiseera. Dhaabbanni kun guddina isaa itti fufudhaan maamiloota isaa miliyoonaan lakkaa'amoo ta'aniif tajaajila gaarii kennuuf hojii irra jira.